Hızlı karar vermek kimi zaman erdem gibi görünür. Fakat şehir yaşamı ile ilgili sohbetlerde en sık okuduğumuz pişmanlık hikâyeleri çoğunlukla düşünülmeden atılan adımlardan doğuyor. Bu yazı hızlı verilen kararların görünmeyen maliyetini ele alıyoruz.
Aceleye zıt bir şey söylemiyoruz, aceleyle alınan seçimlerin faturasına dikkat çekmek niyetindeyiz.
Bütçedeki Sürpriz
En görünür sonuç maddi yük olarak ortaya çıkıyor. Şehir Yaşamı için aceleyle yapılan bir harcama sonradan yeniden yapmak için ikinci bir ödeme gerektirebilir. Üstelik bu masrafın ağırlığı başlangıçta hesaba katılmaz.
Birkaç teklife bakmadan karar vermek çoğu zaman fazla bir bedelle mal olur. Dolayısıyla tutarla birlikte sonradan çıkabilecek giderleri de düşünmek gerekir. Kısa bir düşünme süresi çoğu zaman bu yükün önemli kısmını engeller.
Cüzdan tarafındaki etkinin bir yönü ise fırsat maliyeti. Çabucak bir yola girince daha uygun olabilecek başka bir çözüme göz atma imkânı yok olur. Bu durumu kâğıt üstünde görmek kolay değildir, yine de var olur.
Küçük bir hesap yapmak işe yarar: beklemenin bedeli çoğu zaman pişmanlığın yükünden daha az kalır.
Takvime Vuran Etki
Hızlı seçimin bumerang yanı takvim alanında da ortaya çıkar. Uygun olmayan bir seçeneğe yönelip yeniden kurmak haftalar alabilir. Şehir Yaşamı ile ilgili erken tamamlama hissi sık sık kısa sürelidir.
Üstelik emek de zayi olur. Kısa bir süre araştırmaya vermek çoğu durumda sonradan harcanacak çok daha uzun süreyi kısaltır. Bu oran küçük görünse de önemlidir.
Süre açısından başka bir tehlike ise kenara itilen planlar. Hatayı toparlamaya çalışırken yeni ve daha değerli işlere yönelemezsiniz. Bu döngü küçük bir telaşla doğup haftalar boyunca devam edebilir.
Zamanı verimli kullanmak hız demek değil, önemli noktaya uygun zamanda yönelmek olarak düşünülebilir.
Duygusal Yan Etkiler
Rakamlara dökülemeyen bir yük de ruh hali tarafında ortaya çıkar. Beklentiyi karşılamayan adım peşinden kişi kendi kararlarına inancını kaybetmeye başlayabilir. Bu durum da ilerideki seçimleri fazlasıyla ürkekleştirir.
Sohbetlerde bu duyguyu dürüstçe anlatan kişiler az değil. Hepsinin ortak yanı çoğu zaman “biraz daha sorsaydım” cümlesi olarak dönüyor. Bu pişmanlıklardan ders çıkarmak insanı korur.
Duygusal yük sık sık görünmez biçimde birikir. Çoğumuz hatasını etrafındakilere anlatmak istemeyebilir, bu durum da yalnızlığı büyütür. Bu nedenle güvendiğiniz kişilerle paylaşmak hafifletir.
Moral tarafını ihmal etmeyin, çünkü kendini iyi hisseden biri sonraki kararlarını daha net verir.
İnsanlar Neden Acele Ediyor?
Birçok kişi çoğu kez geride kalacağı kaygısıyla hızlı karar verir. Aciliyet hissi veren ifadeler bu korkuyu ustaca artırabilir. Şehir Yaşamı konusunda aciliyet çağrılarına karşı temkinli davranmakta yarar var.
Öbür sık neden arkadaş baskısı. “Herkes yapıyor” hissi adımı çabuklaştırır, fakat herkesin ihtiyacı sizinkiyle aynı olmayabilir. Kendi hızınızı savunmak kolay değil ama işe yarar.
Aciliyet baskısıyla başa çıkmanın en pratik yolu baskının kaynağını sorgulamak. Gerçekten kaçınılmaz bir süre söz konusu mu, yoksa bu hissi başkaları mı yaratıyor? Bu soruyu yanıtlamak çok kez gerginliği büyük ölçüde hafifletir.
Aceleyi Frenleyen Küçük Alışkanlıklar
Hızı tümüyle bırakmak gerekmez, yine de ritmi biraz düşürmek kolay. Mesela önemli seçimlerde ertesi güne bırakmak çoğu zaman yeter. Bu küçük bekleme ilk hevesi yatıştırıp daha berrak düşünmenizi mümkün kılar.
Buna ek olarak kararın artılarını ve eksilerini not etmek beklenmedik derecede netleştirir. Şehir Yaşamı alanında deneyimli bir tanıdığa fikir sormak da işe yarar bir yol olur. Nihayetinde mesele durmak değil, ne yaptığını bilmek.
Yine de çabuk davranmanın payı da mevcut. Ucuz, risksiz ve kolay telafi edilen durumlarda fazla düşünmek de zaman kaybıdır. Püf noktası hangi seçimin hızlı, hangisinin beklemeyi hak ettiğini ayırt edebilmek.
Bu yüzden adım atmadan önce şu soruyu düşünmek yol gösterir: bu seçimi geri alabilir miyim?
Aceleyle Atılan Adım Sonrası
Aceleyle bir karar verdiyseniz panik yapmayın. İlk iş olarak durumu sakin biçimde gözden geçirin, geri dönüş seçeneği var mı araştırın. Sık sık erken fark edilen bir hata az bir çabayla giderilir.
Öğrendiklerinizi başkalarıyla konuşmak hem içinizi hafifletir, üstelik sizinle aynı noktadakilere yol gösterir. Şehir Yaşamı hakkında yapılan her hata ileride bir not olabilir. Asıl kıymetli olan aynı tuzağı ikinci kez yapmamak.
